آمورش انواع سجع

                                                            «  انواع سجع »

الف ) سجع متوازن : آن است كه كلمات سجع فقط در وزن اشتراك داشته دارند .

مثال : ملك بي دين باطل است و دين بي ملك ضايع .

توضيح : هر دو كلمه داراي هجاي بلند مي باشند لذا هم وزن اند .

مثال : طالب علم عزيز است و طالب مال ذليل .

توضيح : دو كلمه ي « عزيز » و « ذليل » داراي دو هجا ، يكي كوتاه و يكي كشيده هستند . لذا در وزن يكسانند .

ب ) سجع مطرف : آن است كه كلمات سجع فقط در حرف يا حروف پاياني با هم اشتراك دارند .

مثال : محبت را غايت نيست از بهر آنكه محبوب را نهايت نيست .

توضيح : كلمه ي « غايت » داراي دو هجا و كلمه ي « نهايت » داراي سه هجا مي باشد پس دو كلمه هم وزن نيستند بلكه فقط در حرف آخر مشترك اند .

ج ) سجع متوازي : به سجعي گفته مي شود كه كلمات سجع هم در حرف پاياني و هم در وزن يكسان مي باشند .

مثال : باران رحمت بي حسابش همه را رسيده و خوان نعمت بي دريغش همه جا كشيده .

توجه : از آن جائيكه سجع متوازي ، زيباتر و خوش آهنگ تر است و در متون فارسي كاربرد بيشتري دارد . لذا شناخت اين نوع سجع براي دانش آموزان عزيز با اهمّيّت تر مي باشد .

نمونه هايي از آثار مسجع : اوّلين با سجع در مناجات نامه خواجه عبدالله انصاري ( قرن پنجم ) به كار گرفته شد و بعدها سعدي در « گلستان » ، جامي در « بهارستان » ، نصرالله منشي در « كليله و دمنه » آن را به حد كمال خود رساندند . و در ادامه كساني چون قائم مقام فراهاني در « منشئأت » و قاآني در كتاب « پريشان » از آنها پيروي كردند .

 

نمونه سوالات خرداد ماه دهم

   

ف) قلمرو زبانی   ( 7 نمره)
فقط معنی واژه های مشخّص شده را بنویسید.
1	چند  خلنگ   خشک که به دست باد رانده می شدند.	0/25
2	چوپان که از   ملازمان او بود.	0/25
3	موشی بگرفتند و در حقّه  کردند.	0/25
4	و  جلاجل در گردن او محکم بسته.	0/25
5	نکته گفتی با همه  سوداگران.	0/25
6	غمی شد  زپیکار دست سران.	0/25
7	ساختمان اسم های زیر را معلوم کنید.  ( ساده – مشتق – مرکب ) دراز گوش(....................)     دیوانه (....................)      صندوقچه(........................)	0/75
8	در بیت «دلیری کجا نام او اشکبوس/ همی بر خروشید بر سان کوس»،   واژه ی«کجا» به چه معناست؟	0/25
9	ترکیب های وصفی و اضافی را مشخّص کنید. ستاره غروب(............)   متنی نیلگون (...........)  ماهی دریا (...........)  برترین حماسه(.............)	1
10	املای درست واژه را از داخل کمانک انتخاب کنید. در برابر .............................. (جرعه، جرئه)ای آب به شر وا گذاشت.	0/5
11	حرف ندا و منادا را در عبارت زیر مشخص کنید.       «خدایا مرا ببخش.»	0/5
12	رابطه معنایی واژه های زیر را بنویسید.  (ترادف – تضاد – تناسب)                         گل و بلبل (....................)   مهربانی و اُلفت (.................)  مُفلس و غنی (...................)	0/75
13	نقش دستوری واژه های مشخّص شده  را بنویسید.   پس،    درهای امید و روشنایی   را    به   روی      ما   بگشای.	0/75
14	در متن زیر  4 غلط  املایی پیدا کنید و صحیح آن ها را بنویسید. هرجا بروی، جز خدا نخواهی دید. ناتانائیل هم چنان که می گزری به همه چیز نگاه کن. پیش رویش هیکل زن تناردیه، پشت سرش همهء اشباه شب، عاقبت عقب نشست. از غذا دختر وزیر شاه که بیماری آبله دیده گانش را تباه ساخته بود، از خیر خواست که او را درمان کند.	1
	د) قلمرو ادبی ( 5 نمره)

ادامه نوشته

PDFکتاب ادبیات فارسی پیش دانشگاهی

                                                                       فصل دوم فارسی پیش

PDFکتاب ادبیات فارسی پیش دانشگاهی

                                                                فصل اول فارسی پیشدانشگاهی

سوالات امتحان نهایی خرداد ماه 96

http://s9.picofile.com/file/8300986476/96_kh.pdf.html